گنجينه اي شگرف در دل كوير
سيما كارآموزيان
پيشنهاد نوروزي ما سفر شما به كرمان و ديدن مجموعه اي از آثار تاريخي و فرهنگي اين ديار است. آثار به جا مانده از يك تمدن چندهزارساله در كنار مجموعه اي كامل از جاذبه هاي طبيعي كه اگر تا به حال به استان كرمان سفر نكرده باشيد برايتان بي نظير و به يادماندني خواهد بود.آثار تاريخي در كنار اقليم هاي متفاوت و از كوير و كلوت و دشت هاي پهناور تا جنگل هاي كوهستاني و مناظر زيباي طبيعي. اما شهر كرمان نيز در اين استان جاذبه هاي منحصر به فرد خود را دارد. كافيست يك بار به اين شهر سفر كنيد و تنوع جاذبه هاي تاريخي و فرهنگي را در فواصلي كوتاه از هم ببينيد. شهري كه آثار ادوار مختلف تاريخي را يكجا در خود گرد آورده است. در اين مطلب به طور مختصر جاذبه هاي اين ديار تاريخي به شما معرفي خواهد شد...
مجموعه گنجعلي خان
شامل ميدان ،بازار ،حمام ،ضرابخانه ، مدرسه ،مسجد ،چهار سوق و آب انبار مي باشد. معمار زبردست اين مجموعه سلطان محمد معمار يزدي بوده است . مجموعه گنجعليخان از شگفت انگيز ترين آثار تاريخي عصر صفوي در استان كرمان محسوب مي شود.
ميدان گنجعلي خان
اين ميدان همانند ميادين اصيل ايراني مستطيل شكل مي باشد كه در سه ضلع آن بازار واقع شده و در ضلع ديگر آن مدرسه گنجعلي خان قرار دارد . اين ميدان در مركز داد وستد شهر قديم واقع است و طول آن 100 متر و عرض آن 54 متر مي باشد .
بازار گنجعلي خان
اين بازار حدفاصل بين چهار سوق و بازار اختياري است كه سبك معماري بسيار جالبي از عصر صفوي به يادگار گذاشته و در بخش جنوبي ميدان گنجعلي خان قرار گرفته است. در سمت چپ آن 16 طاق نما اين بازار را به ميدان مرتبط مي كند.
حمام گنجعلي خان
حمام گنجعلي خان در سمت راست بازار گنجعلي خان واقع است . اين حمام مجموعه اي از تلفيق هنر معماري و كاربرد مصالح گوناگون با فضايي متناسب است.حمام اثري بديع با كاشي كاريهاي زيبا ، نقاشي ها ،گچ بري ها ،مقرنس كاري ها و كاربندي هايي است كه هر بيننده را تحسين وا مي دارد . حمام تا حدود 60 سال پيش داير بوده است اما در حال حاضر نقش و كاركرد توريستي پيدا كرده و به موزه مردم شناسي تبديل شده است .
ضرابخانه گنجعلي خان
در ضلع شمالي ميدان گنجعلي خان ، داخل بازار مسگري شمالي و روبروي حمام ، ضرابخانه گنجعلي خان واقع است كه با گچ بري زيبايي ن آن ـآتزئين شده است . در گذشته در آن مسكوكات طلا و نقره دولتي را ضرب مي كردند كه هم اكنون به موزه سكه تبديل شده و سكه هاي رايج زمان هاي مختلف را به نمايش مي گذارد.
مدرسه گنجعلي خان
اين مدرسه در ضلع شرقي ميدان واقع شده كه روزگاري مدرسه بوده و بعدها به كاروانسرا مبدل شده است. نماي داخلي و خارجي اين مدرسه كاشي كاري معرق جالبي از عصر صفوي به يادگار گذاشته است. در كتيبه اي كه در سر در اين بنا ديده مي شود سال ساخت آن 1007 ه.ق عنوان شده است.
مسجد گنجعلي خان
اين بنا در چهار گوشه شمال شرقي ميدان و همجوار با مدرسه واقع شده است . اين مسجد كوچك ( خصوصي ) اما بي نهايت زيبا در واقع موزه كوچكي از هنرهاي ترئيني اسلامي نظير كاشي كاري ، گچ بري و خطاطي است كه به سبك زيبايي آراسته شده.
چهار سوق گنجعلي خان
محل تقاطع دو راسته بازار را چهار سوق مي گويند. به دليل برخورد تقاطع دو راسته بازار شمالي – جنوبي و شرقي – غربي در محل چهار سوق گنجعلي خان در گذشته اين مكان مهم ترين نقطه شهر محسوب مي شده است. نماي داخل اين چهار سوق با گچ بري هاي جالب و نقاشي هاي زيباي عصر صفوي كه چهره شهروندان آن دوره را به تصويركشيده تزئين شده است. گنبد چهار سوق مرتفع ترين گنبد شهر به شمار مي آمده است .
آب انبار عليمردان خان
آب انبار عليمردان (پسر گنجعلي خان ) كه در ضلع غربي ميدان داخل بازار مس گري غربي و روبروي مدرسه واقع شده است معماري جالبي دارد كه توجه هر بيننده را به خود معطوف مي كند كه هم اكنون به چاي خانه سنتي تغيير كاربري داده است .
مجموعه ابراهيم خان
ابراهيم خان ظيرالدوله كه از سال 1218 تا 1240 ه.ق در دوره فتحعلي شاه قاجار حاكم كرمان بوده است مبادرت به ايجاد بناهاي بسيار ارزنده در مركز شهر و جنب مجموعه گنجعلي خان نموده است. اين مجموعه شامل بازار (قيصريه) ،حمام ،آب انبار و مدرسه مي باشد.
بازار ابراهيم خان (بازار زرگرها )
اين بازار به صورت يك راسته متقاطع عمود بر بازار كلاه مالي و به موازات بازار كفاشها واقع شده است . در طرفين سردر ورودي ،مدرسه، حمام و آب انبار واقع شده است كه كاشي كاري سردر آن در نوع خود بي نظير است. اين بازار در ابتدا و انتها به دو در بزرگ چوبي كه در ساعات و ايام تعطيل بسته مي شود مجهز است.
مدرسه ابراهيم خان
در مركز شهر كرمان مدرسه زيبا و وسيعي به نام مدرسه ابراهيم خان ديده مي شود. اين مدرسه در داخل قيصريه، شمال بازار قديم و ميدان گنجعلي خان قرار گرفته است .ساختمان اين مدرسه را شاه نشين ،محراب ،ايوانچه و غرفه هاي اطراف تشكيل مي دهند . تزئينات نماي داخلي مدرسه كاشي هفت رنگ با نقش گل و بوته ،گلدان و مقرنس كاري و گچ بري است. در اين مدرسه همچنين رفيع ترين وزيباترين بادگير شهر كرمان خودنمايي مي كند. ايوان شرقي و برج ساعت اين مدرسه كاشي كاري و چشم اندازي زيبا دارد.
حمام ابراهيم خان
اين حمام در كنار مدرسه و وسط بازار واقع شده و با تغييرات جزئي خزينه آن بسته شده و با لوله كشي مناسب از محيط بهداشتي برخوردار گرديده است و هم اكنون نيز مورد استفاده مي باشد . اين حمام به دو بخش رختكن و گرم خانه تقسيم مي شود. اين حمام از سال 1321 ه.ق تاكنون داير است .
مجموعه وكيل
مجيد اسماعيل خان نوري اسفندياري ملقب به وكيل الملك از سال 1275ه.ق بر كرمان حكومت نمود و در زمان فرمانروايي خويش بناهاي زيادي در كرمان تعمير كرد و بنياد نهاد. از آن جمله مجموعه وكيل مي باشد كه در سال 1282 ه.ق به دستور وي و پسرش مرتض قلي خان و وكيل الملك اين مجموعه ساخته شد كه مشتمل بر بازار ، حمام ،كاروانسرا و مسجد مي باشد.
حمام وكيل
اولين بخش از مجموعه وكيل حمام يا چايخانه سنتي وكيل است كه در سال 1280 ه.ق به شكل بسيار جالب و باشكوه و با شيوه مهندسي – معماري عصر قاجاريه بنا شده است و از كف تا ديوار آن كاشي كاري است. در سالهاي اخير تغير كاربري داده و به چايخانه سنتي تبديل شده است.
بازار وكيل
اين بازار در انتهاي بازار اختياري، بازار و مجموعه وكيل قد علم كرده و از زيباترين بازارهاي ايران است. بازار وكيل مطابق الگوي بازار هاي ايراني دراز و كشيده ساخته شده است و هر صنف در بخش خاصي از آن قرار داشته اند .
كاروانسراي وكيل
اين كاروانسرا در سمت چپ بازار وكيل واقع و بزرگترين كاروانسراي كرمان است و جزو كاروانسراهاي بزرگ ايران محسوب مي شود. سردر ورودي كاروانسرا در بازار با كاشي كاري و گچ بري تزئين شده است . كاروانسرا دو طبقه است ، بادگيرهاي اين بنا ساخت استوانه اي بلندي دارند كه عمل سرمايش اتاقهاي زيرين را بر عهده داشته اند.در حال حاضر كاروانسرا در دست بازسازي و مرمت قرار گرفته و احداث يك هتل 5 ستاره و مركز خريد با مساحت 78 هزار متر مربع در دستور كار سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان كرمان قرار دارد.
مجموعه حاج آقا علي
مجموعه حاج آقاعلي نزديك مجموعه ابراهيم خان واقع ودر اواخر قرن 13 هجري (عصر قاجار) ساخته شده است.اين مجموعه شامل مسجد،آب انبار ، بازار و كاروانسرا است.حاج آقاعلي از بازرگانان نامي كرمان بوده است كه علاوه بر اين مجموعه ،منزل باشكوهي در رفسنجان احداث كرده كه هنوز برقرار است.
مسجد حاج آقا علي (چهلستون)
مسجد حاج آقا علي كه در خيابان شريعتي كرمان واقع شده هم چنان پررونق باقي مانده است.اين مسجد كه به سبك مسجد وكيل شيراز بنا گرديده داراي چهل ستون سنگي است كه به گونه اي ماهرانه و يكدست تراشيده شده است. سال اتمام بناي ساختمان مسجد 1299 ه.ق بوده است .
بازار حاج آقا علي
اين بازار از انتهاي بازار كفاشان آغاز مي شود و به خيابان شريعتي روبروي بازار عزيز خاتمه مي يابد.از مكانهاي ديدني در طول اين بازار مي توان از مدرسه معصوميه و مجموعه حاج آقا علي نام برد.
آب انبار حاج آقا علي
اين آب انبار روبروي مسجد حاج آقا علي قرار گرفته كه به لحاظ معماري اجزا و روش كاركرد شبيه به ديگر آب انبارها بوده است. از ويژگيهاي بارز آن مي توان به سردر با تزئينات گچ بري ،مقرنس كاري و كاشي كاري اشاره كرد كه جلوه زيبايي به آن داده است.
مجموعه بازار
پيكره به هم تنيده بازار در مركز بافت قديم كرمان با مظاهر زيبايي از ادوار گذشته به يادگار مانده است و ويژگيهاي معماريش بينندگان را متحير مي كند. بازار كرمان يكي از مهمترين بازارهاي ايراني به شمار مي رود كه مجموعه هاي با ارزشي را در خود دارد از جمله مجموعه گنجعلي خان ،ابراهيم خان ،وكيل و ....
بازار ميدان ارگ
اين بخش از بازار غربي ترين قسمت بازار كرمان است و مانند مستطيلي دور محوطه پارك توحيد را محاصره كرده است . نماي اطراف ميدان ، در سالهاي اخير هماهنگ با معماري قديم بازسازي و اجرا شده است . در ضلع شرقي بازار ميدان ارگ ، سردر ورودي بازار به صورت سرتاسري واقع شده است .
بازار سرتاسري كرمان
اين راسته بازار از ميدان ارگ شروع و به خيابان ميرزا رضاي كرماني ختم مي شود. هر بخش از بازار كرمان در زمان يكي از حكام و فرمانروايان ديار ساخته شده است.بازار سرتاسري كرمان يكي از طولاني ترين راسته بازارهاي ايران محسوب مي شود. طول اين راسته بازار حدودا 1200 متر است و جهت آن شرقي – غربي است.
بازار مسگري شمالي
اين بازار در شمال ميدان گنجعلي خان قرار دارد و در غرب آن ،چهار سوق مسگري واقع شده است و شرق آن به بازار كلاه مالي متصل مي شود. طول اين بازار 88 متر و عرض آن 6 متر است .
بازار ارگ
اولين بخش از بازار هاي شرقي- غربي ،بازار ارگ است كه از ميدان ارگ شروع و به چار سوق گنجعلي خان ختم مي شود. اين بازار به دو بخش فرعي تر به نام بازار نقارخانه و بازار سراجي تقسيم مي شود. در گذشته در طبقه بالاي نقار خانه، نقاره مي نواخته اند كه به همين دليل به اين نام شهرت يافته است .
بازار مسگري غربي
در جنوب اين بازار ، چهارسوق گنجعلي خان قرار دارد و شمال آن چهارسوق مسگري واقع شده است . ابعاد بازار مسگري غربي 43 متر در 5/5 متر است .
بازار اختياري
چهارمين قسمت بازار كرمان كه از انتهاي بازار جنوبي گنجعلي خان شروع و تا اول بازار وكيل امتداد مي يابد بازار اختياري است . از عناصر موجود در اين بخش بازار مي توان مسجد چهلستون،كاروانسراي گلشن، بازار چه سرداري و در انتهاي آن حمام ( چايخانه سنتي ) وكيل را نام برد .
بازار مظفري
بازار مظفري از انتهاي بازار وكيل شروع و به خيابان ميرزا رضاي كرماني ، محل قديم دروازه مسجد ختم مي شود و جزو مجموعه مظفري است . از پديده هاي اين بخش از بازار مس توان از تكيه (صفه) عزاخانه ،بازار قدمگاه و مسجد جامع كرمان نام برد .
كاروانسرا هنود (هندوها )
از آنجايي كه تجار هندي اجناسي چون ادويــه، فلفل،هل و .... در اين كارونسرا به فروش مي رساندند اين كاروانسرا به كاروانسراي هنود شهرت يافت. در اين كاروانسرا معبد هندوها به سبك معماري ويژه اي باقي مانده است.
سراي گلشن
اين سرا در قسمت چپ بازار اختياري و در غرب مدرسه گنجعلي خان واقع شده است و دو طبقه است. اين بنا در سال 1370 توسط سازمان ميراث فرهنگي كرمان و با مشاركت حجره داران مرمت اساسي شد .
مسجد جامع مظفري
مسجد جامع مظفري در ضلع غربي ميدان شهدا (مشتاقيه ) واقع شده است. درهاي ورودي آن از جنوب به بازار قدمگاه و از شمال به خيابان دكتر شريعتي و از شرق به ميدان شهدا باز مي شود . اين بنا در ظلع شرقي ، سردري رفيع و عظيم دارد كه با كاشي كاري زيبايي تزئين شده و برج ساعت آن زينت بخش اين سردر رفيع است .
مسجد امام(ملك)
از قديمي ترين مساجد كرمان و شايد ايران، مسجد بزرگ و معروف ملك است .اين مسجد در عهد سلاطين سلجوقي كرمان بنا شده است و بناي آن را به ملك توران شاه منسوب دانسته اند . اين مسجد در خيابان امام واقع است. قسمتهاي مختلف مسجد در زمان وكيل الملك و ايوان شرقي در قرن اخير به همت مرحوم ديلمقاني بازسازي شده است.
مشتاقيه
از بناهاي دوره قاجاريه در كرمان بناي مشتاقيه است . اين بنا از سه گنبد تشكيل شده است كه مقابر «مشتاق عليشاه»،«شيخ اسماعيل » و « كوثر عليشاه » از بزرگان صوفيه را در خود جاي داده است . پس از قتل مشتاق عليشاه در 21 رمضان 1206 ه.ق در مدخل مسجد جامع كرمان او و يار همراهش «درويش جعفر» در اين مكان مدفون و از آن به بعد به نام مشتاقيه معروف گرديد . اين بنا در ميداني به همين نام كه مسجد جامع كرمان نيز در ضلع غربي آن واقع شده است قرار دارد.
قبه سبز(پايگاه علم و دانش 750 ساله )
قبه سبز يكي از قديمي ترين و زيباترين آثار تاريخي كرمان و از بناهاي قرن هفتم ه.ق است كه ساختمان آن توسط براق حاجب ، موسس سلسله قراختائيان كرمان در حدود سال 630 ه.ق آغاز شد و در سال 681 پذيراي تركان خاتون همسر قطب الدين و حاكم دانشمند و محبوب كرمان شد . تركان خاتون كار ساخت مدرسه قطبيه (تركانيه ) كه به دستور قطب الدين محمد آغاز شده بود ، به پايان رساند. دارالشافي مجموعه نيز به دستور وي تاسيس شد .
گنبد جبليه
در منتهي اليه شرقي كرمان گنبد بزرگ و عجيبي قرار داد اين گنبد هشت ضلعي تماما از سنگ است در هشت طرف آن هشت درب به عرض 2 متر قرار گرفته است كه اخيرا براي استحكام بنا و جلوگيري از خرابي آن ، درگاهها را با سنگ مسدود كرده اند و فقط يكي را باز گذاشته اند . قدمت اين گنبد را مي توان به پيش از اسلام مربوط دانست . اين گنبد در سال 1383 به موزه سنگ جبليه تبديل شد .
آستانه شاه نعمت اله ولي
از آثار باشكوه ،زيبا و بسيار ديدني ايران مي توان مزار شاه نعمت اله ولي را نام برد.آستانه شاه نعمت اله ولي ، زيارتگاه اهل دل و ميعادگاه شوريدگان وادي عشق ، قريب هفت قرن قدمت دارد . سنگ بناي هسته مركزي اين مجموعه را احمدشاه كني با ارسال وجوهي به ايران پي ريخت . سال احداث بنا در كتيبه ورودي 840 ه.ق ذكر گرديده است .
نام صحن هاي اين بنا به ترتيب از خيابان اصلي : صحن اتابكي ، صحن وكيل الملكي ، رواق مدير الملكي ، حرم ،رواق شاه عباسي ،صحن ميرداماد و صحن حسينيه است . شاه ولي، معاصر حافظ لسان الغيب بود و حافظ توجه خاصي به اشعار وي داشت و بسياري از غزليات شاه را جواب گفت،از جمله حافظ غزل زير را :
آنان كه خاك را به نظر كيميا كنند آيا بود كه گوشه چشمي به ما كنند
در جواب اين غزل شاه ولي سروده است :
ما خاك را به نظر كيميا كنيم صد درد را به گوشه چشمي دوا كنيم
از جمله بخشهاي ديگر آستانه ،كتابخانه و موزه شاه ولي است . شاه نعمت اله عارف ، اديب و شاعر بزرگ قرن هشتم ه.ق به سال 731 در كوهبنان به دنيا آمد و به سال 834 در كرمان درگذشت و بنا به خواست خود در ماهان به خاك سپرده شد.
مقبره خواجه اتابك
در محله جنوب شرقي شهر كرمان نزديك بازار قرار دارد و از بناهاي ارزنده دوره سلجوقي در قرن ششم هجري است . نماي داخلي و خارجي بنا بوسيله گچ بري و آجر كاري منظم تزئين شده است. از آثار با ارزش بناي مقبره ، خطوط كوفي و ثلث آن است كه گچ و آجر در نماي داخلي آن به كار رفته است .
مقبره امامزاده شاهزاده حسين
شاهزاده حسين جوپار يكي از بقاع متبركه بخش جوپار از توابع كرمان است . بناي اين زيارتگاه به دوره صفويه مربوط است كه در دوره قاجاريه تعمير و تكميل شد . بناي شاهزاده حسين متشكل از حياط ،حرم ،گنبد و رواق است . ارزش زيارتي اين زيارتگاه با شاهچراغ شيراز برابر است .
قلعه دختر
قديمي ترين اثر تاريخي كرمان بناي قلعه معروف به قلعه دختر است . اين قلعه در مشرق كرمان برفراز صخره هايي از سنگ قرار گرفته و بقاياي آن مايه شگفتي بينندگان است. در مورد باني قلعه نمي توان اطلاع صحيحي ارائه داد. افسانه ها قلعه را به اردشير بابكان نسبت مي دهند و فردوسي در شاهنامه بناي قلعه را به كسي قبل از اردشير به نام هفتواد نسبت مي دهد.
آتشكده كرمان
اين معبد در خيابان زريسف ( شهدا)، خيابان ميرزا برزو آميغي قرار دارد و آخرين آتشكده كرمان به شمار مي رود. آتشكده در باغ مصفايي واقع است كه قبلا منزل مسكوني جهانگير اشيدري بوده و با تغيراتي به صورت آتشكده درآمده است آتش موجود در اين آتشكده بر اساس نظر موبدان زرتشتي ، همان آتش چند هزار ساله اي است كه از هند به آتشكده محله شهر و از آنجا به اين آتشكده به روز سروش از ماه شهريور 3652 يزدگردي انتقال يافته است. در حال حاضر موزه زرتشتيان در اين محل قرار دارد.
يخدان مويدي
در گذشته يخدان مويدي خارج از شهر كرمان قرار داشت و براثر توسعه شهري اكنون داخل شهر( خيابان شهيد كامياب) جاي گرفته و اطراف آن فضاي سبز جالبي احداث شده است . عنـــاصر تشكيل دهنده يخدان عبارتند از مخزن ، حصار ، استخر و چاله يخ. پلان يخدان دايره اي و پوشش آن از خشت و ملات رس است و به صورت گنبدي بزرگ نمايان است . در حال حاضر يخدان مويدي دفتر مركزي ستاد تسهيلات سفر استان كرمان مي باشد.
كتابخانه ملي كرمان
اين اثر ارزشمند در خيابان شهيد رجايي (خورشيد) واقع است. داراي سردري مرتفع و زيبا،فضايي مشجر و با صفا و نيز مكان مطالعه ، مخزن كتاب و بخشهاي تحقيق و پژوهش و رايانه است. بناي كتابخانه به سال 1308 خورشيدي بازمي گردد كه معمار آن محمد علي راوري اين بنا را به سفارش جمعي از سرمايه داران كرمان ، رفسنجان و يزد احداث كرد تا كارخانه ريسندگي و بافندگي خورشيد در آن فعاليت خود را شروع نمايد. سالن 4هزار متري موجود با سقفهاي گنبدي زيبا داراي 66 ستون هشت ضلعي است .
تخت درگاه قلي بيگ
اين بنا در جنوب شرقي كرمان واقع است و منسوب به قلي بيگ است. سنگ قبر آن در عهد صفوي نوشته شده و او جد خاندان درگاهي است.
باغ فتح آباد
اين باغ كه در روستايي در 25 كيلومتري شهر كرمان قرار دارد و الگوي احداث باغ شاهزاده ماهان بوده است از آثار عصر قاجاريه و از يادگارهاي فضل عليخان بيگلر بيگي است و به همين دليل آن را باغ بيگلر بيگي مي گويند. عبور آب فتح اباد از ميان اين باغ به آن صفا و طراوت خاصي مي بخشيده است. اين باغ توسط سازمان ميراث فرهنگي در دست مرمت قرار دارد .
شتر گلو
اين بنا در محور آستانه شاه نعمت ا.... ولي و در ضلع شرقي آن واقع شده است و از آثار دوران قاجاريه به شمار مي رود. بنا داراي چند حياط است كه حياط شمالي انارستان و حياط حنوبي نارجستان بوده است .
باغ شاهزاده
باغ زيبا و مصفايي كه با بيش از يك قرن قدمت و پيشينه تاريخي در دامان كوههاي سر به فلك كشيده هزار (تيگران ) آرميده اند و چشم و چراغ باغهاي كنوني ايران به شمار مي رود. در سال 1297 ه.ق بوسيله عبدالحميد ميرزا فرمانفرما ناصرالدوله شاهزاده قاجار بنا شد. اين باغ داراي دو امارت، دو اشكوبه در قسمت غرب و شرق است و حوض ها و فواره هاي متعدد اين دو عمارت را به هم ربط مي دهد . حمام كوچكي نيز در ظلع جنوبي باغ وجود دارد كه با برداشتي از حمام گنجعليخان احداث شده است.
درختان سربه فلك كشيده داستانهاي بسياري از روزگاران گذشته به ياد دارند . اين باغ در سال 1370 بازسازي شد و امروز با عرضه خدمات و پذيرايي از ميهمانان و ايرانگردان و جهانگردان، يكي از جاذبه هاي ارزشمند و گرانبهاي كرمان به شمار مي آيد.
باغ هرندي
باغ هرندي و ساختمان آن از بناهاي جالب توجه دوران اخير است. باني اين باغ عدل السطان است اين باغ كه به مناسبت توقف رضا خان در مسير آخرين سفر تبعيدش اهميت تاريخي يافته است امروزه به موزه باستان شناسي و موزه سازهاي سنتي ايران تبديل شده است. اين باغ حدود يكصد سال قدمت دارد و اتومبيلي كه رضا خان با آن در كرمان تردد كرد در اين باغ به نمايش گذاشته شده است.
ارگ راين
ارگ راين از جمله بناهاي ارزنده استان كرمان محسوب مي شود كه در سالهاي اخير مخصوصا بعد از ويران شدن ارگ بم مورد توجه خاص واقع شده است. تاريخ احداث اين بنا به عصر ساسانيان باز مي گردد. اين بنا بزرگترين بناي خشتي بعد از ارگ بم در استان كرمان است.مساحت آن 20 هزار مترمربع است و دور آن حصاري به ارتفاع 10 متر قرار گرفته ،تنها در ورودي قلعه در ضلع شرقي قرار دارد . وجود كارگاههاي صنايع دستي مانند چاقو سازي كه از جمله صنايع معروف راين به شمار مي رود به ارگ جذابيت بيشتري بخشيده است.
موزه ها
موزه مردم شناسي گنجعلي خان ( حمام گنجعليخان)
حمام گنجعليخان تا سال 1316 ه.ش مورد استفاده عموم قرار مي گرفته و درسال 1350 پس از مرمت و بازسازي به موزه مردم شناسي تبديل شده است .مجسمه هايي توسط اساتيد دانشكده هنر و دانشگاه تهران (استاد مير بابايي و نشان تانيك ) طراحي و در قسمتهاي مختلف حمام قرار داده شده تا بدينوسيله صحنه هايي از استحمام به شيوه سنتي به معرض نمايش گذاشته شود.
موزه سكه (ضرابخانه گنجعلي خان )
در سال 1370 همزمان با بزرگداشت خواجوي كرماني ،اين مكان به عنوان موزه سكه مورد بهره برداري قرار گرفت در اين موزه مسكوكات متعلق به ادوار مختلف تاريخي از قبيل اشكاني ، ساساني ،اموي ، عباسي و ..... قاجاري و پهلوي به همراه اطلاعات مربوط در معرض ديد بازديد كنندگان قرار دارد.
باغ موزه هرندي
ساختمان مركزي در دو طبقه و در ميان باغ بنا شده و امروزه به عنوان موزه منطقه اي استان كرمان مورد بهره برداري قرار گرفته است .در حال حاضر در طبقه همكف اين ساختمان موزه سازهاي سنتي و در طبقه فوقاني آن موزه باستان شناسي قرار دارد.
استاد حسين مسعود يكي از هنرمندان عرصه موسيقي با اهداي 21 عدد ساز انگيزه ايجاد موزه سازهاي سنتي را در محل باغ موزه هرندي تقويت كرد و به كوشش مسئولين وقت در سال 1380 اين موزه افتتاح شد. هدف اصلي اين موزه آشنا كردن بازديد كنندگان با سازهاي بومي و سنتي اين مرز و بوم و همسايگان كشور ايران است . از اهداف مهم موزه باستان شناسي معرفي تمدنهاي كهن منطقه جنوب شرق ايران و ارتباط آنان با تمدنهاي همجوار مي باشد.
موزه صنعتي
اين بنا در خيابان شهيد بهشتي قرار دارد نمونه اي از همت و حميت حاج علي اكبر صنعتي از خيرين كرماني است كه بناي پرورشگاهي براي نگهداري از ايتام را پي ريخت و در جوار آن موزه اي بنا نهاد كه امروزه آثار ارزشمندي از استاد علي اكبر صنعتي يكي از فرزندان همين پرورشگاه و بسياري از هنرمندان صاحب نام ايران و جهان در آن به نمايش درآمده است.
موزه زرتشتيان
اين موزه در محل آتشكده واقع شده كه در جشن تيرگان سال 3743 يزدگردي (10/4/1384) به طور رسمي توسط رئيس سازمان ميراث فرهنگي وقت افتتاح شد.
موزه شهيد باهنر
موزه شهيد باهنر كرمان از آثار ماندگار و ارزشمند كنگره بزرگداشت شهيد دكتر محمد جواد باهنر است كه در بيستمين سالگرد شهادت آن شهيد بنا شد و در تاريخ هفتم شهريور ماه 1380 افتتاح گرديد.
موزه دفاع مقدس
اين موزه يكي از نتايج ماندگار و پديده هاي منحصر به فرد كنگره بزرگداشت سرداران و هشت هزار شهيد استانهاي كرمان و سيستان و بلوچستان است. اين موزه را يكي از استادان دانشگاه علم و صنعت تهران طراحي كرد كه در زميني به مساحت 23 هزار مترمربع و زيربناي 2550 مترمربع ساخته شده است و در تاريخ 3 خرداد 1377 در سالروز فتح خرمشهر افتتاح شد.
قمستهاي مختلف موزه ساختمان اصلي موزه ( در سه طبقه و هشت تالار)،مرقد مطهر هشت شهيد گمنام دفاع مقدس،ماكت بزرگ عمليات كربلاي 5،ماكت پوياي عمليات والفجر 8،تالار عبرت،تالار بصيرت،ورودي موزه،مزار شهدا و بوستان شهدا است.
موزه جبليه
اين گنبد هشت ضلعي است و مصالح به كار رفته در ديوارها سنگ لاشه با ملات گچ از بيرون و آهك از داخل است كه در سال 1376 ه.ش ثبت اثار ملي شد . چندي پس از آن مرمت شده و در سال 1383 به موزه جبليه ( كتيبه هاي تاريخي ) تبديل گرديد. اين موزه در خيابان شهدا واقع است .
موزه آستانه شاه نعمت ا..ولي
در آستانه ، موزه اي است كه در آن اشياي نسبتا نفيس وجود دارد . در اين موزه بيش از هر چيز چندين قرآن خطي جلب نظر مي كند كه هم از نظر قدمت تاريخي و هم از حيث خط و زيبايي ، تجليد و تصحيف ممتاز هستند.
پارك جنگلي قائم
يكي از مناظر زيبا در شهر كرمان پارك جنگلي قائم مي باشد اين پارك به صورت مصنوعي در منطقه شمالي شهر كرمان ساخته شده است . اين پارك شامل كوهستانهاي طبيعي زيبا،درختان سرو و كاج و آبشار مي باشد . پارك بازي كودكان يكي از امكانات اين پارك بزرگ مي باشد.
ييلاقها
ييلاق شهر ماهان
يكي از مهمترين نقاط بازديد و گردشگري ، شهر ماهان در 35 كيلومتري جنوب شرقي شهر كرمان و در دامنه ارتفاعات تيگران واقع است و چشمه هاي متعددي دارد . باغ شاهزاده در 5 كيلومتري جنوب ماهان قرار دارد .
دره تيگران
دره تيگران در دامنه كوه جوپار و در ضلع جنوبي باغ شاهزاده ماهان واقع شده است . اين دره مسير راهپيمايي بسيار زيبايي براي خانواده ها مي باشد . آب جاري باغ شاهزاده از چشمه هاي اين دره تامين مي شود . در انتهاي دره آبشارهاي مخملي و جلوه هاي زيبايي از طبيعت را مي توان ديد. در امتداد دره 3 چنار تنومند قرار دارد كه تنه خالي هر يك گنجايش 10 نفر را دارد.
ييلاق جوپار
شهر ييلاقي جوپار با مناظر بديع و زيبا در فاصله 30 كيلومتري جنوب كرمان واقع شده است و باغ هاي زيباي بسيار ديدني دارد .زيارت امامزاده حسين هر ساله باعث مسافرت تعداد زيادي زائر به اين شهر مي گردد.
منطقه كوهنوردي جوپار
يك منطقه بين المللي است كه هر ساله كوهنوردان بسياري از سراسر كشور و بعضا از كشورهاي ديگر به آن وارد مي شوند و اين منطقه به لحاظ زيبايي به آلپ ايران شهرت يافته است و داراي ستيغ ها و ديوارهاي زيبايي است .
ييلاق راين
راين يكي از ييلاقات ديدني استان و در فاصله 110 كيلومتري كرمان واقع شده است . اين ييلاق از نقاط خوش آب و هواي استان به شمار مي رود كه در دامنه كوه هزار ( بلند ترين قله استان و سومين قله ايران ) قرار دارد . كوه هزار در اكثر ماههاي سال پوشيده از برف است و در دامنه هاي شرقي اين كوه در حدود 100 كيلومتري كرمان و 20 كيلومتري غرب راين آبشاري بسيار زيبا و ديدني وجود دارد.
دره ارديكان
يكي از دره هاي سرسبز كوهستان هزار مي باشد. اين دره از طريق جاده ماشين رو به بخش راين متصل مي گردد. ارديكان روستايي است كه بلندترين نقطه مسكوني ايران مي باشد و ارتفاع آن 3000 متر مي باشد در نزديكي آن آبشاري وجود دارد كه از مظاهر زيباي طبيعت است .
ييلاق كوهپايه
كوهپايه در 30 كيلومتري انتهاي شرق كرمان قرار دارد ،در دامنه هاي كوهستاني منطقه مذكور تعداد زيادي چشمه آب شيرين و زلال وجود دارد . كوهپايه منطقه اي خوش آب و هوا است كه در روزهاي تعطيل و فصل تابستان ميهمانان زيادي دارد از اين رو جزو روستاهاي هدف گردشگري به شمار مي رود. بر فراز ده بالاي كوهپايه ،آبشاري بسيار زيبا با چشم اندازي دلفريب وجود دارد در اين منطقه تعدادي مجتمع تفريحي ، اقامتي براي ارائه خدمات بهتر به ميهمانان احداث شده است .
سيرچ
دهستان سيرچ در 80 كيلومتري شرق كرمان و 24 كيلومتري جنوب شرقي شهداد قرار گرفته است . درختان سربه فلك كشيده ، هواي خنك تابستان ، ارتفاعات پر برف زمستان ،پيست اسكي ،رودخانه و به خصوص سرو دو هزار ساله و تماشايي اين روستا از جاذبه هاي گردشگري آن است.
وجود چشمه آب گرم جوشان با خواص درماني قابل توجه ،از ديگر جاذبه هاي منطقه مي باشد .كوههاي بلند با چشم اندازهاي زيبا پوشيده از توده هاي انبوه درختان ، جاذبه هاي گردشگري منطقه را دو چندان مي كند . با قرار گرفتن سيرچ در مجاورت شهداد و منطقه كلوتها كه ازجاذبه هاي بكر گردشگري استان ما مي باشد امكان تعريف يك محور گردشگري شامل كرمان – سيرچ – شهداد را فراهم نموده و وجود دو نوع ساختار طبيعي متفاوت ( ييلاقي سرد و گرم و سوزان) در مجاورت يكديگر كم نظير و بسيار جذاب مي باشد. ويژگي هاي فوق منطقه سيرچ را به منطقه نمونه گردشگري تبديل كرده است .
سكنج
يكي از روستاهاي هدف گردشگري است كه در 20 كيلومتري جنوب شرقي ماهان و شمال جاده بم – كرمان قرار دارد و سكنج تا شهر كرمان 50 كيلومتر و تا ماهان 15 كيلومتر فاصله دارد . منطقه اي است كوهستاني و خوش آب و هوا كه دو آبشار زيبا (با حدود 6 متر ارتفاع دارد ) كوههاي مجاور آن مناسب كوهنوردي است . در اين آبادي در امتداد نهري بزرگ به طول چند كيلومتر چنارهايي سربه فلك كشيده وجود دارد كه پاره اي از آنها آنچنان تنومند هستند كه بينندگان را مبهوت عظمت و قدمت خود مي سازند . از جمله امكانات منطقه رستوران و مجتمع تفريحي ( در حال احداث) را مي توان نام برد.
