نگاهی کوتاه به جاذبه های دیدنی شهرهای استان کرمان
منتشر شده در روزنامه ایران
استان كرمان به عنوان پهناورترين استان كشور از شهرهايى تشكيل شده است كه هر يك داراى جاذبه هاى تاريخى و طبيعى قابل توجهى هستند . تنوع فرهنگى و اقليمى عامل مهمى بوده تا در هر گوشه اى از استان كرمان نمودهاى اين گوناگونى قابل مشاهده باشد. ۱۵ شهرستان با ۵۷ شهر و ۱۴۲ دهستان هر يك در خود بخشى از تاريخ اين مرز و بوم را جاى داده اند كه مى تواند براى هر بيننده اى قابل توجه باشد.
شهرستان بافت
بافت با ۱۳ هزار و ۱۸۶ كيلومتر مربع وسعت در دامنه كوه هاى لاله زار واقع شده است . اين شهرستان در ميان رشته كوه هاى هزار و بلندى هاى جبال بارز محصور است و با داشتن ۲ قسمت گرمسير و سردسير محل ييلاق و قشلاق عشاير كرمان است. آثار تاريخى آن عبارتند از: تپه يحيى در روستاى صوغان كه به دوران پيش از تاريخ تعلق دارد، تل تخت قيصر در روستاى سيد مرتضى، قلعه شاهماران در بخش ارزوئيه، امامزاده سيد على در بافت كه بناى آن متعلق به دوران صوفيه است، امامزاده يحيى در بخش ارزوئيه كه بناى آن نيز متعلق به دوران صفويه است و تل كوشك در رابر.
شهرستان بردسير
اين شهرستان با مساحت ۶ هزار و ۳۸ كيلومتر مربع با آب و هوايى سرد و معتدل در منطقه اى كوهستانى در مركز جغرافيايى استان كرمان واقع شده است . توليد قابل توجه چغندر قند به عنوان محصول عمده اين شهرستان موجب ايجاد كارخانه قند در اين شهرستان شده است . آســـياب آبى متعلق به دوران قاجاريه، بقعه پير برحق از دوران ايلخانـــــيان، مسجد جامع گلزار متلعق به دوره سلجوقيان، برج و ارگ بردسير و تل ابليس در روستاى سلطان آباد كه متعلق به دوران پيش از تــاريخ است از آثار تاريخى اين منطقه محسوب مى شوند.
شهرستان بم
بم با مساحت بيش از ۲۱ هزار كيلومتر مربع در جنوب شرقى استان كرمان قرار گرفته است . پس از زلزله دى ماه ۱۳۸۲ شهر بم به عنوان مركز اين شهرستان چهره اى دگرگون از گذشته پيدا كرده است و تنها نخلستان هاى اين منطقه به همان صورت گذشته باقى مانده اند. مجموعه تاريخى ارگ بم كه بناى اوليه آن متعلق به دوران ساسانى است، قلعه تاريخى فهرج متعلق به دوران ساسانى، امامزاده خواجه عسكر و ميل نادرى در نرماشير كه متعلق يه دوران سلجوقى است از آثار تاريخى آن به شمار مى روند. صنايع دستى شهرستان بم حصيربافى، گليم بافى، جاجيم، قاليچه هاى طرح بلوچ و چادر شب هستند. مناطق دهبكرى، مرغك، آب سيد، آب گرم ابارق و آب گرم چهل تن نيز از جمله مناطق خوش و آب و هوا و ديدنى بم است .
شهرستان جيرفت
جيرفت با مساحت ۸۵۹۰ كيلومتر مربع به دليل ۲موقعيت خاص جغرافيايى به «هند ايران » معروف است.
ساخت سد ۴۳۵ ميليون مترمكعبى بر روى رودخانه هليل وضع اين شهر را متحول كرده است . بافت قالى، گليم، جاجيم و چادر شب از گذشته در اين شهرستان رايج بوده است.شهر جيــــرفت كه در تاريخ به «گدروزيا »يا «كمادين » معروف است براساس كاوش هاى باستان شناسى بيش از ۷ هزار سال قدمت دارد و دشت دقيانوس در اين شهر واقع است . قلعه گنج در روستاى كهوروئيه جيرفت متعلق به دوره ساسانيان و مقبره ميرحيدر روستاى اسفندقه كه متعلق به دوره صفويه است از ديگر آثار تاريخى اين شهرستان هستند.
شهرستان راور
راور با ۱۳ هزار و ۸۰۸ كيلومتر مربع در شمال استان كرمان و در محور كرمان - خراسان واقع شده است كه قالى آن شهرتى جهانى دارد . مقبره حاجيه معصومه از دوران صفويه، يخدان راور متعلق به دوران قاجاريه، قلعه قهقهه با قدمتى ۳ هزار ساله و سروهاى تاريخى طرز از جمله آثار تاريخى اين شهرستان هستند. ييلاق فيض آباد، طرز و خورند نيز از مناطق خوش آب و هواى آن به شمار مى روند .
شهرستان رفسنجان
رفسنجان با مساحت ۱۰ هزار و ۶۳۵ كيلومتر مربع با «پسته» شناخته مى شود، در عين حال فرش، گليم و پته نيز از صنايع دستى آن به شمار مى روند. روستاهاى اطراف «سرچشمه » كه معادن آن سرشار از مس است به عنوان منطقه اى كوهستانى و خوش آب و هوا در اين شهرستان شناخته مى شود. قيصريه بازار رفسنجان كه متعلق به دوره آل مظفر است . يخدان كبوتر خان از دوران صفويه و موزه مـــردم شناسى كه متعلق به دوره قاجار است از آثار تاريخى آن به شمار مى رود.
شهرستان رودبار جنوب
رودبار با وسعت ۶۸۸۹ كيلومتر مربع در جنوب شرق استان كرمان واقع شده و به نوشته مورخان ناحيه اى نيمه مستقل در جنوب شرقى ايران بوده است كه تمدن آن از نخستين تمدن هاى بشرى است كه همزمان با تمدن هاى بين النهرين و جيرفت به وجودآمده است.
شهرستان زرند
با مساحت ۴ هزار و ۴۹۱ كيلومتر مربع در شمال غربى كرمان واقع شده است. از آنچه كه در آثار و كتب تاريخى به جامانده است اينگونه استنباط مى شود كه بناى اين شهر مربوط به دوران ساسانيان است . از نظر اقتصادى بيشتر فعاليت مردم منطقه در معادن زغال سنگ متمركز است و كشاورزى منطقه نيز بر پايه كشت پسته، پنبه و غلات پايه گذارى شده است . قلعه دشتخاك با قدمت ۵۰۰ سال و زيارتگاه شيخ احمد در روستاى «حصن» از جمله آثار تاريخى اين شهرستان هستند . قالى، گليم و پته نيز از صنايع دستى زرند محسوب مى شوند به دليل شرايط جغرافيايى منطقه اكثر روستاهاى زرند و خصوصاً سرتخت باغ اسفند از شرايط آب و هوايى مناسبى براى گردشگرى برخوردارند .
شهرستان سيرجان
سيرجان با مساحت ۱۶ هزار و ۱۱۵ كيلومتر مربع از شهرهاى مهم استان كرمان است كه بر سر راه ترانزيت كشورهاى آسياى ميانه به بندرعباس قراردارد و روزگارى نيز مركز استان كرمان بوده است. قلعه سنگ كه متعلق به دوران ساسانى است، شهر قريه، كاروانسراى خانه سرخ، بــــادگير چپقى و باغ سنگى از جمله آثار ديدنى آن محسوب مى شوند . سفالگرى، گليم شيركى پيچ، مسگرى وقالى از جمله صنايع دستى اين شهرستان است و پاريز، سلطان پيرغيب و گــدار خان سرخ به عنوان نقاط خوش آب و هواى آن شناخته مى شوند .
شهرستان شهربابك
اين شهرستان با مساحت ۱۰ هزار و ۵۱۵ كيلومتر مربع در شمال غربى كرمان قرار گرفته كه منطقه اى جلگه اى و كوهستانى است. وجود روستاى تاريخى ميمند كه بناهاى آن در دل كوه كنده شده اند دليلى بر قدمت و تلاش بسيار مردم اين خطه است. از ديگر آثار تاريخى و ديدنى شهر بابك مى توان به مسجد و حسينيه شهر كهنه متعلق به دوران صفويه، عمارت موسى خانى و غار ايوب در روستاى دهج اشاره كرد . گليم، قالى، نمد، مشبك كارى و منبت كارى از صنايع دستى شهر بابك به شمار مى روند .
شهرستان عنبرآباد
عنبرآباد با مساحت ۴ هزار و ۴۷۲ كيلومتر مربع در جنوب شرقى استان كرمان واقع شده است . كشف تپه هاى باستانى كنار صندل در ايــن شهر موجب شد تا نظريات مربوط به نخستين تمدن ها مورد ترديد قرار گيرد .
شهرستان قلعه گنج
قلعه گنج با مساحت ۱۴ هزار و ۲۰۰ كيلومتر مربع در جنوبى ترين نقطه استان كرمان قراردارد . اين شهرستان داراى معادن تيتانيوم، مس، كرم و طلا است كه البته هنوز به بهره بردارى نرسيده اند. تنگ گرشيك، سد گلدشت و درياچه هاى هامون جازموريان به عنوان گردشگاه هاى اين منطقه شناخته مى شوند و خورجين، دست دان، سيك لچك، حصير، چيلك، كپر و پلاس نيز از صنايع دستى مردم اين شهرستان است.
شهرستان كرمان
كرمان بامساحت ۴۴ هزار و ۱۹۳ كيلومترمربع دردشتى به ارتفاع ۲ هزار و ۴۰۰ متر در حاشيه كويرلوت واقع شده است. از مشخصات اقليمى شهركرمان اختلاف شديد درجه حرارت درفصول سرد و گرم وحتى در شب وروز است كه براثر جابه جا شدن هــــوا از سمت كوهستان هاى اطراف به دشت كرمان ايجاد مى شود. از آثار تاريخـى و ديدنـى كـرمان مى توان به مجموعه (حمام بازار ومدرسه) گنجعليخان واقع در مركز شهر متعلق به دوران صفويه، مسجد ملك متعلق به دوران سلجوقيان، مسجد جامع كه درقرن هشتم بنا شده است، گنبد مشتاقيه، يخدان ها، قلعه دختر و قلعه اردشير متعلق به دوران اشكانى و ساسانى، گنبـد جبليـه، ارگ رايـن، باغ شاهــزاده، آستــانه شاه نعمت الله متعــلق به قـــرن نهم هجرى، امامزاده زيد شهداد متعلق به دوره صفويه وتخت درگاه قلى بيگ متعلق به دوران زنديه اشاره كرد. قالى وفرش وقاليچه، مس چكشى و پته نيز به عنوان صنايع دستى اين شهر از اهميت بسزايى برخوردارند. سيرچ، جوپار، كوهپايه، شهداد و ماهان نيز به عنوان گردشگاه هاى طبيعى اين شهرستان به شمار مى روند.
شهرستان كوهبنان
اين شهرستان با مساحت ۳ هزار و ۱۹۰ كيلومتر مربع در شمال غربى استان كرمان واقع شده است.
معادن زغال سنگ پابدانا در اين شهرستان از اهميت زيادى بر خوردار است.
خانقاه ابوسعيد ابوالخير در كوهبنان واقع شده است. علاوه بر آن برج سنگى بى بى عصمت در روستايى به همين نام با قدمتى ۵۰۰ سالـه از اهميت زيادى برخوردار است. قالى از صنايع دستى كوهبنان است. هشونى،گردو كج، پارك طبيعى برهان الدين، پارك حيات وحش داودان و پارك آخوند نيز گردشگاه هـاى اين شهرستان به شمار مى روند.
شهرستان كهنوج
كهنوج با مساحت ۲۱ هزار و ۳۱۵ كيلومتر مربع در جنوب استان كرمان واقع شده است.
خاك حاصلخيز اين منطقه در صورت بارندگى مناسب مى تواند رونق خاصى به كشاورزى اين منطقه بدهد. حصير، زرى دوزى و بلوچ دوزى از صنايع دستى بومى كهنوج است. قلعه گنج، سنگ نوشته هاى زهمكان، باغ ناز دشت، زيارت على، ديوان مريد و باغ روضه ارم نيز از گردشگاه هاى اين شهرستان است.
شهرستان منوجان
منوجان با ۴ هزار و ۸۷ كيلومترمربع وسعت در جنوب غربى استان كرمان قرار دارد و در متون و اسناد قديمى از آن به نام هاى مينوجان ومينوقان نام برده شده است. صنايع دستى اين منطقه حصير بافى وخوس بافى است. ۹۸ درصد مردم منوجان به كشاورزى و دامدارى مى پردازند و غير از زبان فارسى، نوعى گويش محلى منوجانى وبلوچى و گويشى به لهجه بندرعباسى در منطقه رايج است. قلعه منوجان، سد بتنى دستـگرد، شاه اشرف و بى بى طيبه نيز ازگردشگاه هاى اين شهرستان هستند.
