در چند ماه گذشته بارها اخبار مربوط به اعتصاب و اعتراض کارگران در واحدهای مختلف صنعتی و معدنی استان کرمان در مطبوعات منتشر شده است. در این میان خبر کشته شدن چندین نفر از کارگران معادن زغالسنگ زرند نیز این نکته را روشن کرد که هنوز موارد مربوط به ایمنی جانی کارگران این معادن هنوز رعایت نمی شود و شنیدن اینگونه اخبار را نباید چندان غیرمنتظره قلمداد کرد. اما سئوال اینجاست که چنین اوضاعی چگونه به وجود می آید تا کارگران در برخی بخش ها، امنیت اقتصادی نداشته باشند و در برخی بخش ها امنیت جانی!
قاعدتا در چنین وضعیتی که کارگران در چنین شرایطی به کار مشغولند تولید نیز متاثر از این وضعیت خواهد بود و در نتیجه رسیدن به پارامترهای توسعه مطلوب در استان نیز با چالش مواجه خواهد شد.
عدم اجرای قوانین دلیل اصلی است
دبیرخانه کارگر استان کرمان معتقد است که دلیل پیش آمدن وضعیت فعلی برای کارگران عدم اجرای قوانین و مقررات مربوط به آنهاست.
مهندس عباس کاربخش که بعد از هر اتفاق ناخوشایند در حوزه مسائل کارگری نامش به عنوان پیگیر مشکلات پیش آمده مطرح می شود در این مورد می افزاید:«اگر همین قوانین حداقلی موجود که پاسخگوی تمام موارد مربوط به کارگران نیز نمی شود، اجرا می شد وضعیت بهتر از این بود.» وی تصریح می کند:«بخشی از کارفرمایان به این قوانین توجهی ندارند و از طرفی ضمانت اجرایی لازم هم وجود ندارد و متخلفان به مجازات نمی رسند و اگر پیگیری لازم هم صورت گیرد قوانین در هنگام اجرا دچار مشکل می شوند.»
همین عدم رعایت مقررات باعث شده است تا کارگران برخی واحدهای صنعتی و معدنی هر از چند گاهی مجبور شوند به دلیل شرایط پیش آمده دست به اعتراض و اعتصاب بزنند.
مهم ترین اعتراضات کارگری اخیر کرمان
- دوسال پیش کارگران مس میدوک که خود را در معرض بیکاری می دیدند اقدام به تحصن و تجمع کردند. این روند تا بدانجا ادامه پیدا کرد که درگیری هایی میان آن ها و نیروی انتظامی درگرفت و حتی با گسترش آن به شهربابک عده ای جان خود را از دست دادند و خساراتی به بار آمد.
- کارگران معادن اسفندقه بافت هر از چند گاهی نسبت به وضعیت خود دست به اعتراض می زنند که حتی تجمع آن ها به مقابل استانداری کرمان نیز کشیده شد. در هفته های گذشته نیز این اعتراضات مجددا خبر مطبوعات شد.
- کارخانه نساجی بافته های کرمان نیز که اقدام به تعدیل قابل توجه نیروی کار خود نموده بود به یکی از مشغله های ذهنی مدافعان حقوق کاری تبدیل شد. کارگران کارخانه پشمبافی آسیا نیز اعتراض خود را به صورت شدیدی ابراز کردند و حتی ساعاتی در جاده تهران تجمع کردند. با وجودی که اعلام شده است حقوق کارگران که جزء دیون ممتازه است پرداخت خواهد شد اما به نظر می رسد سایر طلبکاران زودتر از کارگران در حال دریافت طلب خود از اموال این کارخانه هستند!
- کارگران کارخانه لاستیک کرمان نیز به وضعیت خود معترضند. روزهای متوالی اعتصاب و اعتراض حاصل وضعیتی است که آن ها در آن کار می کنند. کارخانه قند بردسیر نیز وضعیت بهتری ندارند. کارگران این کارخانه نیز گاهی لازم می بینند برای بهبود وضعیت خود اعتراضات خود را به انحاء مختلف نشان دهند.
- کارکنان بیمارستان راضیه فیروز بسیار خوش شانس بودند که بالاخره با حضور مدیر جدید در این موسسه امید دستیابی به مزایایی نظیر بیمه بیکاری، حقوق معوقه و بازنشستگی دست یابند- آن ها نیز مدت ها در حال اعتراض و طومار نویسی بودند.
معادن زغال سنگ و جان های از دست رفته
دبیرخانه کارگر استان کرمان می گوید: «در معادن زغال سنگ استان کرمان حوادث مختلف تلفات انسانی را باعث می شوند اما تاکنون کسی تحت عنوان مدعی العموم نسبت به این وقایع شکایت نکرده است تا متخلفان مورد پیگرد قرار گیرند.»
کاربخش عنوان می کند که در 2/5 ماه گذشته 15 نفر در معادن زغال سنگ جان خود را از دست داده اند:«9 نفر در معادن باب نیزو، 4 نفر در معادن هجدک، یک نفر در پابدانا و یک نفر در معادن اشکیلی.»
به نظر می رسد در این مورد بایستی هر چه سریعتر به فکر چاره بود. زیرا روی دادن چنین اتفاقات ناخوشایندی تاثیرات منفی زیادی بر افکار عمومی در استان می گذارد و علاوه بر در آستانه بحران قرار دادن چندین خانواده، ذهنیت های بدی را در جامعه ایجاد می کند.
در این حال گرچه از سوی رئیس اداره کار و امور اجتماعی زرند عنوان شده است که مسائل این معادن در حال پیگیری است اما این وضعیت بایستی به صورت ریشه ای بهبود یابد تا جان های دیگری در این معادن از دست نروند.
دستمان کوتاه است
مهندس کاربخش در پاسخ به سئوالی در مورد جایگاه و نقش تشکل های کارگری و خانه کارگر برای پیگیری مشکلات کارگران می گوید:«تشکل های کارگری قدرت قانونی کافی ندارند و در حالی که در بسیاری از کشورها اتحادیه های کارگری مسائل صنفی، حقوقی و امنیت شغلی کارگران را پی می گیرند در کشور ما اختیارات چندانی برای آن ها وجود ندارد.»
وی تصریح می کند:«خانه کارگر در شرایطی می تواند در مورد مسائل کارگری به مراجع قضایی شکایت کند که کارگران به این خانه، وکالت دهند اما آن ها به دلیل ناآگاهی و یا ترس از بیکاری دائمی چنین کاری را کمتر صورت می دهند که این خود یک معضل اجتماعی است.»
دبیرخانه کارگر ابراز امیدواری می کند، دولت جدید که شعار عدالت اجتماعی سر داده است لوایحی تنظیم کند و به مجلس ببرد که مشکلات کارگران را به صورت ریشه ای حل کند. البته کاربخش چندان به این موضوع امیدوار نیست و در توضیح آن می گوید:«فکر نمی کنم، کارتل های اقتصادی و کانون های سرمایه گذاری و ثروت افسار گسیخته اجازه دهند چنین قوانینی تصویب شود، به هر حال چون در دولت جدید گفته شده، «می شود و می توانیم»، امیدواریم که بشود و بتوانند.»
***
این روزها شنیدن خبر اعتصاب و اعتراض کارگران چندان غیرمترقبه نیست و به رویدادی عادی در کشور و استان کرمان تبدیل شده است. باید دید آیا دولت احمدی نژاد این توان را خواهد داشت تا به وعده تحقق عدالت اجتماعی خصوصا در مورد کارگران، جامه ی عمل بپوشاند تا اعتراضات و اعتصابات کارگری به حداقل برسد و امنیت روانی کافی برای کارگران فراهم شود؟